Ekolojik Kavramlar

255

Cadı Halkası:

Belirli ağaçların altında (ormanda) ve çayırlarda meydana gelen halka (çember) şeklinde sıralanan mantarlara veya bu şekildeki mantar sıralanışına verilen isimdir. Bu oluşum şu şekilde açıklanmaktadır: Elverişli toprak koşullarında bir mantara ait miseller bir noktadan çevreye doğru ışınsal (radyal) olarak ve eşit boyutlarda gelişir. Çevrenin en dışındaki uç kısımlarında üreme organlarını oluşturur ve buralardan yeni mantarlar meydana gelir. Böylece bu mantarlar bir çember üzerinde bulunur. (Hexenring/ fairy circle)

Cadı Halkası
Cadı Halkası

Ceviz:

Juglans regia L. (Jugalndaceae). 25-30 m. kadar yükselebilen ve kışın yapraklarını döken bir ağaçtır. Anadolu’da yabani olarak bulunduğu gibi, park ve bahçelerde yetiştirilir. Tohumları yenir. Ceviz içinin iplere dizildikten sonra dut pekmezine batırılıp kurutulması ile “Ceviz sucuğu”, şeker ile kaplanması sonucu ise “Orcik şekeri” elde edilmektedir. Ünlü Ahlat bastonları, Van bölgesinde yetişen ceviz ağaçlarından elde edilen keresteden yapılmaktadır.

Cıva (Hg):

Çok zehirli, gümüş rengi sıvı formunda bulunan bir ağır metal. Oda sıcaklığında sıvı halde olan tek metaldir. Buharları çok zehirlidir. Hafıza zayıflığına, baş ağrısında ve sinir hastalıklarına neden olur. Doğada cıva insana zarar vermeyen istikrarlı bileşikler içinde görülür. İnsanoğlu 3500 yıldan beri endüstriyel ve tarımsal amaçlarla cıvayı kullanmaya çalışmaktadır. Cıva mantar öldürmede de kullanılır. Cıva bileşikleri tarım ve kağıt endüstrisinde, plastik, pil, boya sanayinde kullanılmaktadır. Kömür ve  petrol gibi fosil yakıtlarının kullanımı, madencilik, metalürji, çelik ve çimento üretimi de cıvanın ortaya çıkmasına yol açar.

Cojenerasyon:

Enerji üretim sürecinde sadece elektrik enerjisini değil, aynı zamanda üretim süreci sırasında ortaya çıkan ısıyı da kullanmaya dayanan uygulama. Geleneksel enerji santrallerinde benzin, türbinleri çalıştırmak için buhar üretmek üzere suyu ısıtmakta kullanılır. Türbinler elektrik üretmekte kullanılır. Bu süreçte ortaya çıkan ısı çevreye bir atık olarak bırakılır. Cojenerasyon uygulamasında ısı toplanır ve sıcak su veya başka amaçlarla kullanılır. Cojenerasyon, benzinin çok daha verimli ve ucuza kullanılmasını sağlar, yerel binaları ısıtmak için gerekli ısı miktarı düştüğünden, elektrik talebi de düşer. Türkçe birlikte üretim, beraber üretim de denmektedir.

Çernobil Olayı:

İkinci Dünya Savaşında Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atılmasından bu yana yaşanan en kötü nükleer felaket. 25-26 Nisan 1986’da güvenlik sistemleri denenirken bir dizi insan hatası soncunda Priapat Nehri üzerinde bulunan Çernobil nükleer santralinin 4 numaralı reaktörü istikrarsız bir hale geldi ve kontrolden çıktı. 26 Nisan sabahı, saat 1:23’te güçlü bir buhar patlamasıyla reaktörün içindeki su buharı 1.000 tonluk metal kapağı havaya uçurmuş, kalın beton duvarı delmiş ve çok zehirli radyoaktif bir buharın oluşmasına yol açan büyük bir hidrojen patlamasına yol açmıştır. Radyoaktif serpintiler Sovyetler Birliği’nin doğusu, doğu ve güney, batı ve kuzey Avrupa’da ciddi bir kirlenmeye yol açmıştır.

Çevresel Etki Değerlendirmesi:

Yeni gelişme ve projelerin çevreye olabilecek sürekli ya da geçici potansiyel etkilerinin, sosyal sonuçları ve alternatif çözümleri de içine alacak biçimde analizi ve değerlendirilmesi. (Environmental impact assesment)

Çıplak Don:

Donmuş topraklarda buz oluşumu nedeniyle toprağın hacminin genişlemesi sonucunda fideciklerin veya fidanların, normal toprak yüzeyinden yukarı kaldırılmaları, don olayı geçtikten sonra, toprak yerine oturunca, köklerin açıkta kalmasına neden olan don olayı.

Çölletme:

Doğal iklim değişimleri ya da insanın doğayı tahribatı sonucunda kurak bölgelerin, çöl koşullarını taşıyan ekosistemlere dönüşmesi olayıdır. (Vervüstung/ Desertification)

Çöplerin Değerlendirilmesi: Yeni ürünlerin elde edilmesi amacıyla cam, çinko, plastik, kâğıt ve benzeri özel çöplerin değerlendirilmesi ve organik çöplerin kompost haline çevrilmesini ifade eden bir terimdir. (Abfallverwertung/waste treatment, waste recycling

Cevapla

Please enter your comment!
Please enter your name here